X
تبلیغات
رایتل

دبّه کردن

 

 

  

یکی از ضرب المثل هایی که در جریان گفتگوهای هسته ای معروف شد ضرب المثل " دبه کردن یا کمی تغییر یافته تر دبه درآوردن " بود. اولین بار این ضرب المثل را در این مناقشه ، آقای دکتر صالحی  استفاده کرد. اما معنا و مفهوم این ضرب المثل چیست ، آیا منظور از دبه همان ظرف پلاستیکی امروزی که برای نگهداری از مایعات و ... استفاده می شود، است؟  

 

براساس تعریف لغت نامه های معتبر فارسی دبه علاوه بر مفهوم فوق که البته در گذشته این ظرف چرمین یا فلزی بوده که در آن روغن و مانند آن می ریختند ؛ دبه به معنای بیضه و فتق و باد فتق نیز می باشد .

 

اصطلاح دبه در آوردن یا دبه کردن که ترکیبی از دو کلمه است دیگر به معنا ظرف نیست بلکه به معنایی دچار باد فتق شدن می باشد. این عارضه زمان برداشتن بار سنگین ، سرفه ،  عطسه ناگهانی و هر فشار ناگهانی و سنگینی که به شکم وارد و موجب پاره شدن فتق شکم و ورود محتویات روده به درون کیسه بیضه شود رخ می دهد. بعلت درد بسیار شدید حاصل از این اتفاق طبیبان فرد مصدوم را از انجام هر گونه فعالیت و کاری منع می کردند. بنابراین برخی از افراد برای فرار از انجام کار و تعهد خود و توجیه عدم انجام آن بهانه دبه کردن ( دچار بیماری پارگی فتق و ناتوانی شدن ) را دستاویز قرار می دادند از این رو در ادبیات پارسی کم کم این اصطلاح به ضرب المثل تبدل و به افراد بهانه گیر ، زیر کار در رو و بر هم زننده قول و قرار یا به قول امروزی ها افراد " جر زن " اتلاق گردید. 

 

این ضرب المثل بیشتر در معاملات به کار می‌رود و زمانی که فردی به بهانه های واهی و دروغی از انجام تعهد و قول و قرار خود سرباز زند می گویند فلانی دبه کرده و یا دبه در آورده است.